1800 – 1915: Neostijlen - Revision history

Lara at 13:09, 11 April 2024

2024-04-11T13:09:16Z

← Older revision		Revision as of 13:09, 11 April 2024
Line 2:		Line 2:

	[[Bouwstijlen#Bouwstijlen in Nederland\|'''◄ OVERZICHT BOUWSTIJLEN''']]		[[Bouwstijlen#Bouwstijlen in Nederland\|'''◄ OVERZICHT BOUWSTIJLEN''']]



	= Ontstaan =		= Ontstaan =
	Net als de belangstelling voor [https://nl.wikipedia.org/wiki/De_klassieken <u>de klassieken</u>] ontstond er in de 19e eeuw belangstelling voor bouwstijlen uit de voorgaande eeuwen. Ook de opkomst van de archeologie in de 19e eeuw heeft veel bijgedragen aan de hernieuwde belangstelling voor de klassieken. ''Neostijlen'' is het overkoepelende woord voor het gebruik van elementen die een stijl weerspiegelen van een ander tijdperk. ''Neo'' is het Griekse woord voor 'nieuw', in deze context vergelijkbaar met 'heropleving'. Als we het bijvoorbeeld hebben over het ''neoclassicisme'' betekent dit dus heropleving van het classicisme. Het eclecticisme is het gevolg van het combineren van neostijlen. Neostijlen bepaalden in de 19e eeuw het gezicht van de architectuur, en tegelijkertijd waren de technische en maatschappelijke ontwikkelingen groot door de industriële revolutie. Architecten hadden echter weinig oog voor nieuwe mogelijkheden, zij hielden zich vast aan de maatverhoudingen en ornamentiek uit het verleden, architectuur werd namelijk beschouwd als iets wat tot stand kwam door vaststaande regels en klassieke ontwerpprincipes. Rond 1870 nam men aan dat voor elk gebouwtype een toepasselijke bijbehorende stijl was; voor overheidsgebouwen en openbare gebouwen werd de neoclassicisme gehanteerd, voor kerkgebouwen de neogotiek, voor villa's bouwstijlen uit eigen nationale en/of regionale traditie. Er ontstonden eigenzinnige en excentrieke gebouwen door gebouwen uit het Oosten te bestuderen. De fabrieken die naar aanleiding van de industriële revolutie uit de grond schoten werden door de ingenieurs op een hoog-technische wijze gebouwd.		Net als de belangstelling voor [https://nl.wikipedia.org/wiki/De_klassieken <u>de klassieken</u>] ontstond er in de 19e eeuw belangstelling voor bouwstijlen uit de voorgaande eeuwen. Ook de opkomst van de archeologie in de 19e eeuw heeft veel bijgedragen aan de hernieuwde belangstelling voor de klassieken. ''Neostijlen'' is het overkoepelende woord voor het gebruik van elementen die een stijl weerspiegelen van een ander tijdperk. ''Neo'' is het Griekse woord voor 'nieuw', in deze context vergelijkbaar met 'heropleving'. Als we het bijvoorbeeld hebben over het ''neoclassicisme'' betekent dit dus heropleving van het classicisme. Het eclecticisme is het gevolg van het combineren van neostijlen. Neostijlen bepaalden in de 19e eeuw het gezicht van de architectuur, en tegelijkertijd waren de technische en maatschappelijke ontwikkelingen groot door de industriële revolutie. Architecten hadden echter weinig oog voor nieuwe mogelijkheden, zij hielden zich vast aan de maatverhoudingen en ornamentiek uit het verleden, architectuur werd namelijk beschouwd als iets wat tot stand kwam door vaststaande regels en klassieke ontwerpprincipes. Rond 1870 nam men aan dat voor elk gebouwtype een toepasselijke bijbehorende stijl was; voor overheidsgebouwen en openbare gebouwen werd de neoclassicisme gehanteerd, voor kerkgebouwen de neogotiek, voor villa's bouwstijlen uit eigen nationale en/of regionale traditie. Er ontstonden eigenzinnige en excentrieke gebouwen door gebouwen uit het Oosten te bestuderen. De fabrieken die naar aanleiding van de industriële revolutie uit de grond schoten werden door de ingenieurs op een hoog-technische wijze gebouwd.

Lara: Replaced content with "'''◄ HOME''' '''◄ OVERZICHT BOUWSTIJLEN''' = Ontstaan = Net als de belangstelling voor [https://nl.wikipedia.org/wiki/De_klassieken de klassieken] ontstond er in de 19e eeuw belangstelling voor bouwstijlen uit de voorgaande eeuwen. Ook de opkomst van de archeologie in de 19e eeuw heeft veel bijgedragen aan de hernieuwde belangstelling voor de klassieken. ''Neostijlen'' is het overkoepelende woord voor h..."

2024-04-11T13:07:37Z

Replaced content with "'''◄ HOME''' '''◄ OVERZICHT BOUWSTIJLEN''' = Ontstaan = Net als de belangstelling voor [https://nl.wikipedia.org/wiki/De_klassieken <u>de klassieken</u>] ontstond er in de 19e eeuw belangstelling voor bouwstijlen uit de voorgaande eeuwen. Ook de opkomst van de archeologie in de 19e eeuw heeft veel bijgedragen aan de hernieuwde belangstelling voor de klassieken. ''Neostijlen'' is het overkoepelende woord voor h..."

Show changes

Lara: /* Neorenaissance (1870-1915) */

2024-02-19T11:22:35Z

Neorenaissance (1870-1915)

@@ Line 285: / Line 285: @@
 == Ontstaan ==
 Het ontwerp voor het '''Centraal Station in Amsterdam''' (1881) werd gemaakt door Cuypers. Het was het eerste stationsgebouw in Nederland waarvan het ontwerp aan een architect werd toebedeeld, omdat het op een markante plaats in Amsterdam moest komen.
@@ Line 308: / Line 327: @@
 == Nederland: verspreiding en kenmerken ==
 In Amsterdam bijvoorbeeld onderging de stad na ±1880 een grote economische opbloei, waardoor er weer veel werd gebouwd en verbouwd. Hierdoor werd ook aan de architectuur een nieuwe impuls gegeven. Vooral de neorenaissance was erg populair, een neostijl waarin de oud-Hollandse stijl van het begin van de 17e eeuw herleefde. Toevallig was dat niet, aangezien de periode als een tweede Gouden Eeuw werd ervaren. Vooral veel openbare gebouwen zijn in deze periode gebouwd.

Lara: /* Kariatiden */

2024-02-16T11:57:44Z

Kariatiden

← Older revision		Revision as of 11:57, 16 February 2024
Line 76:		Line 76:

	=== Kariatiden ===		=== Kariatiden ===
	In het gevelvlak van de Winkel van Sinkel in Utrecht zien we een aantal interessant geplaatste vrouwelijke figuren die fungeren als pilaren of pilasters, iets wat zelden voorkomt in de neoclassicistische architectuur van Nederland. Het achterliggende verhaal van deze vrouwelijke figuren, ook wel ''kariatiden'' genoemd, is ~~echter~~		In het gevelvlak van de Winkel van Sinkel in Utrecht zien we een aantal interessant geplaatste vrouwelijke figuren die fungeren als pilaren of pilasters, iets wat zelden voorkomt in de neoclassicistische architectuur van Nederland. Het achterliggende verhaal van deze vrouwelijke figuren, ook wel ''kariatiden'' genoemd, is interessant om nader toe te lichten.

			Het woord ''kariatide'' is een samengesteld Grieks woord dat 'vrouw uit Karyes' betekent. In de geschriften van Vitruvius is een verklaring te vinden voor de origine van de kariatiden: in de oorlog van de Grieken tegen de Perzen steunden de bewoners van Karyes de Perzen. Toen de Grieken uiteindelijk de oorlog gewonnen hadden, werden de Karyanen gestraft voor hun steun voor de Perzen. Karyaanse mannen werden gedood, de vrouwen werden tot slaaf gemaakt. De vrouwen moesten voor straf een 'eeuwige' last dragen, door te dienen als pilaren. Sindsdien worden deze kariatiden gebruikt in de Egyptische en Griekse architectuur. In de renaissance en neorenaissance maakt het weer een intrede.

			Wanneer mannelijke beelden in deze functie worden gebruikt, worden ze atlanten genoemd.

	'''Kariatiden''' (enkelvoud: kariatide, ook caryatide) zijn vrouwenbeelden die als [[Zuil (bouwkunde)\|pilaren]] of [[Pilaster\|pilasters]] dienstdoen. ''Kariatide'' is een samengesteld [[Grieks]] woord dat "vrouw uit Karyes", een plaats op de [[Peloponnesos]], betekent.

	~~Oorsprong[bewerken \| brontekst bewerken]~~

	Bij [[Vitruvius (architect)\|Vitruvius]] vinden we de volgende verklaring voor de origine van de kariatiden: in de [[Perzische Oorlogen\|oorlog van de Grieken tegen de Perzen]] steunden de bewoners van Karyae, de Karyanen genaamd, de [[Perzen]]. Toen de Grieken uiteindelijk de oorlog tegen de Perzen gewonnen hadden, werden de Karyanen daarvoor gestraft. De Karyaanse mannen werden gedood en de vrouwen werden tot [[Slavernij\|slaaf]] gemaakt. De vrouwen moesten voor straf een 'eeuwige' last dragen sindsdien werden deze in de oudheid gebruikt in de [[Oud-Egyptische architectuur\|Egyptische]] en [[Oud-Griekse architectuur\|Griekse architectuur]].

	~~Voorbeelden[bewerken \| brontekst bewerken]~~

	De zes kariatiden van het [[Erechtheion]], zijn werelderfgoed en internationaal gekend. De beelden, grootte ca. 220 cm, zijn in natuursteen gekapt door een onbekende steenhouwer. Een exemplaar bevindt zich sinds 1816 in Londen, en is onderwerp van een diplomatiek dispuut tussen beide landen. De figuren zijn opgebouwd volgens de [[Contrapost\|contraposthouding]] (met een steunbeen en een speelbeen) die een zekere dynamiek aan de beelden meegeeft. Dit geeft ook een ander uitzicht aan de bedekkende kledij. De bekleding van het steunbeen heeft het aanzicht van de [[Cannelure\|cannelures]] van tempelzuilen.

	Het is een veelgebruikt siermotief in de [[architectuur]] van de [[renaissance]], en die van de 18e en 19e eeuw. De voorgevel van de [[Winkel van Sinkel (Utrecht)\|Winkel van Sinkel]] in [[Utrecht (stad)\|Utrecht]] is versierd met bronzen kariatiden. Bij het uitladen van deze Kariatiden uit het vrachtschip brak indertijd de stadskraan bij het Wed. In Parijs zijn de [[Wallace-fontein\|Wallace-fonteinen]] versierd met kariatiden.

	Wanneer mannelijke beelden in deze functie worden gebruikt, worden ze ~~[[Atlant\|~~atlanten]] genoemd.

Lara: /* Materialen en bouwwijzen */

2024-02-16T11:17:14Z

Materialen en bouwwijzen

@@ Line 74: / Line 74: @@
 * Geometrische grondvormen, waaraan klassieke bouwelementen (zuilen, timpanen, ed.) worden toegevoegd;
 * Klassieke decoraties (beeldhouwwerk) drukken de functie van een gebouw uit.
 == Voorbeelden van neoclassicistische architectuur in Nederland ==

Lara: /* Stijlontwikkelingen */

2024-02-16T11:10:46Z

Stijlontwikkelingen

@@ Line 47: / Line 47: @@
 === Stijlontwikkelingen ===
-Het neoclassicisme heeft een verscheidenheid aan fases gekend, die elk weer hun eigen karakteristieke stijlkenmerken hebben. De periode van 1770 – 1800 wordt ook wel Lodewijk XVI-stijl genoemd, deze stijl heeft strakkere vormen, klassieke elementen, guirlandes, gebeeldhouwde hoofden, etc. 1800 – 1820 staat ook bekend als de Empirestijl, met Franse invloeden van onder meer Napoleon. 1815 – 1850 ontstaat er in Nederland een eigen neoclassicistische stijl, de Waterstaatsstijl; een sobere variant waarin vooral kerken werden gebouwd, ontworpen door ingenieurs van Rijkswaterstaat. In de latere fases van het neoclassicisme zien we 4 stijlontwikkelingen tegelijk gebeuren; neogrec, pre-eclecticisme, gereduceerd neoclassicisme en weelderige neoclassicisme. Tijdens neogrec worden de classicistische elementen steeds meer zichtbaar, de referentie van de klassieke Griekse bouwkunst wordt in deze stijl herkenbaar. Aan de andere kant werd de stijl ook meer divers, zo werden stijlonderdelen gecombineerd en dit leidde uiteindelijk tot het eclecticisme. Ook de opkomst van de Beaux-Arts maakte neoclassicistische bouwwerken wat weelderiger, en heeft soms het bombastische van Barok door bijvoorbeeld gekleurd marmer, mozaïeken en reliëfs. Contrasterend met deze stijlen was er ook een eenvoudigere variant van het neoclassicisme, die vooral bij veel nieuwe spoorwegstations werden gebouwd. In de 20ste eeuw is het gebruik van klassieke elementen van de tafel geveegd. Het modernisme bewoog zich richting een sober functionalisme. Het was niet tot de jaren 60 totdat er door het Postmodernisme weer Classicistische elementen werden geïntegreerd in bouwkunst.
+Het neoclassicisme heeft een verscheidenheid aan fases gekend, die elk weer hun eigen karakteristieke stijlkenmerken hebben. De periode van 1770 – 1800 wordt ook wel Lodewijk XVI-stijl genoemd, deze stijl heeft strakkere vormen, klassieke elementen, guirlandes, gebeeldhouwde hoofden, etc. 1800 – 1820 staat ook bekend als de Empirestijl, met Franse invloeden van onder meer Napoleon. 1815 – 1850 ontstaat er in Nederland een eigen neoclassicistische stijl, de Waterstaatsstijl; een sobere variant waarin vooral kerken werden gebouwd, ontworpen door ingenieurs van Rijkswaterstaat. In de latere fases van het neoclassicisme zien we 4 stijlontwikkelingen tegelijk gebeuren; neogrec, pre-eclecticisme, gereduceerd neoclassicisme en weelderige neoclassicisme. Tijdens neogrec worden de classicistische elementen steeds meer zichtbaar, de referentie van de klassieke Griekse bouwkunst wordt in deze stijl herkenbaar. Aan de andere kant werd de stijl ook meer divers, zo werden stijlonderdelen gecombineerd en dit leidde uiteindelijk tot het eclecticisme. Ook de opkomst van de Beaux-Arts maakte neoclassicistische bouwwerken wat weelderiger, en heeft soms het bombastische van Barok door bijvoorbeeld gekleurd marmer, mozaïeken en reliëfs. Contrasterend met deze stijlen was er ook een eenvoudigere variant van het neoclassicisme, die vooral bij veel nieuwe spoorwegstations werden gebouwd. In Frankrijk ontstond zelfs neo-Egyptisch kunst, door de veldtochten die Napoleon in Egypte hield en de ontdekkingen uit het oude Egypte die daarna werden gedaan. Vooral op belangrijke begraafplaatsen werden sfinxen veelgebruikte symbolen, wellicht omdat de gevonden oude cultuur van Egypte veel met de dood te maken had. In de 20ste eeuw is het gebruik van klassieke elementen van de tafel geveegd. Het modernisme bewoog zich richting een sober functionalisme. Het was niet tot de jaren 60 totdat er door het Postmodernisme weer Classicistische elementen werden geïntegreerd in bouwkunst.
 == Nederland: verspreiding en kenmerken ==
 In Nederland werden door de slechte economische omstandigheden weinig bouwwerken gebouwd in neoclassicistische stijl, in verhouding met andere landen. Echter kunnen zowel in Nederland als in België de meeste kerken uit de eerste helft van de 19e eeuw (in Nederland meestal aangeduid als ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Waterstaatskerk <u>waterstaatskerken</u>],'' zie ook deze [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_Waterstaatskerken <u>lijst</u>]) tot de neoclassicistische architectuur gerekend worden. Een van zulke kerken is de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Mozes_en_A%C3%A4ronkerk <u>Mozes en Aäronkerk</u>] uit 1837 in Amsterdam, dit is een van de wat nieuwere gebouwen. Er zijn ook neoclassicistische gebouwen gesloopt, zoals de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Beurs_van_Zocher <u>Beurs van Zocher</u>] op de Dam in Amsterdam (gesloopt in 1900). Het komt ook voor dat bepaalde delen van gebouwen neoclassicistisch zijn uitgevoerd, zoals de later gebouwde zijvleugels van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Paleis_Soestdijk <u>Paleis Soestdijk</u>]. Er zijn ook zuivere voorbeelden van de stijl, zie <u>[[1800 – 1915: Neostijlen#Voorbeelden van neoclassicistische architectuur in Nederland|voorbeelden van neoclassicistische architectuur in Nederland]].</u> Een mooi voorbeeld van neogrec is de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Winkel_van_Sinkel_(Utrecht) <u>Winkel van Sinkel</u>] in Utrecht, waar aan de voorkant opvallende dragende zuilen in de vorm van een vrouw te zien zijn (ook wel [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kariatide <u>kariatiden</u>] genoemd). Het Stadhuis van Groningen en het gebouw Felix Meritis in Amsterdam, beide ontworpen door Jacob Otten Husly, zijn zeldzame voorbeelden van vroeg neoclassicisme in Nederland.
 In de Zuidelijke Nederlanden waren de laat-18e-eeuwse bouwwerken van Laurent-Benoît Dewez (onder andere het Kasteel van Seneffe) van grote invloed op de ontwikkeling van het neoclassicisme. De Fransman Charles De Wailly bouwde in deze periode het Kasteel van Laken en een theater bij het Kasteel van Seneffe. Ook in het onafhankelijk geworden Koninkrijk België droegen een aantal architecten, waaronder Pierre Bruno Bourla, Tieleman Franciscus Suys en Lodewijk Roelandt, het klassieke idioom een warm hart toe. De stijl is vooral zichtbaar op het Martelarenplein en in het regeringsdistrict van de Belgische hoofdstad. Ook elders getuigen imposante bouwwerken van de populariteit van het neoclassicisme in het jonge koninkrijk, zoals de Gentse Opera, de aula van de universiteit en het Oud Gerechtsgebouw in dezelfde stad, de Bourlaschouwburg in Antwerpen, de Opera van Luik en het Casino van Spa. De Koninklijke Muntschouwburg in Brussel van Joseph Poelaert kan gezien worden als een laat voorbeeld van deze stijl.

Lara: /* Nederland: verspreiding en kenmerken */

2024-02-16T11:05:50Z

Nederland: verspreiding en kenmerken

← Older revision		Revision as of 11:05, 16 February 2024
Line 17:		Line 17:
	\|1630 – 1700		\|1630 – 1700
	\|'''Neoclassicisme'''		\|'''Neoclassicisme'''
	\|~~1800~~ – ~~1900~~		\|1770 – 1880
	\|-		\|-
	\|'''Gotiek'''		\|'''Gotiek'''
Line 38:		Line 38:
	File:DIVIDER.png		File:DIVIDER.png
	</gallery>		</gallery>
	= Neoclassicisme =		= Neoclassicisme (1770 – 1880) =
	INTRO OVERVIEW PHOTO		INTRO OVERVIEW PHOTO

Line 44:		Line 44:

	=== Terug naar de idealen uit de klassieke periode ===		=== Terug naar de idealen uit de klassieke periode ===
	Het neoclassicisme ontstond rond 1800 en neemt het [[1630 – 1700: Classicisme\|<u>Classicisme</u>]] als voorbeeld. De heropleving van het Classicisme was een reactie op de rijkelijke en weelderige [[1600 – 1750: Barok\|<u>Barok</u>]] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Rococo <u>Rococo</u>], maar ook archeologische opgravingen en studies vanuit die periode (zoals [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pompe%C3%AF <u>Pompeï</u>]) werkten als katalysator. Er kwam ook weer aandacht voor de boeken van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Andrea_Palladio <u>Palladio</u>]([https://nl.wikipedia.org/wiki/Palladianisme <u>Palladianisme</u>]) , de boeken werden bestudeerd en men gebruikte het als voorbeeld. In tegendeel tot de [[1525 – 1630: Renaissance\|<u>Renaissance</u>]] en [[1600 – 1750: Barok\|<u>Barok</u>]] werden klassieke voorbeelden niet ter interpretatie overgelaten, maar werden deze in het neoclassicisme vrijwel letterlijk geïmiteerd, zoals de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arc_de_Triomphe_(Parijs) <u>Arc de Triomphe</u>]. Onder het bewind van Napoleon wordt Parijs uitgerust met [https://nl.wikipedia.org/wiki/Triomfboog <u>triomfbogen</u>], zegezuilen en tempelachtige bouwwerken. Het neoclassicisme had ook zijn invloed op stadsaanleg; een stelsel van assen met monumentale pleinen en straten net zoals tijdens de Barok. De ~~laatste fase~~ van ~~het neoclassicisme~~ wordt ook wel ''neogrec~~'' genoemd~~. ~~Hierin wordt voornamelijk teruggegrepen op~~ de klassieke Griekse bouwkunst. In de 20ste eeuw is het gebruik van klassieke elementen van de tafel geveegd. Het modernisme bewoog zich richting een sober functionalisme. Het was niet tot de jaren 60 totdat er door het Postmodernisme weer Classicistische elementen werden geïntegreerd in bouwkunst.		Het neoclassicisme ontstond rond 1800 en neemt het [[1630 – 1700: Classicisme\|<u>Classicisme</u>]] als voorbeeld. De heropleving van het Classicisme was een reactie op de rijkelijke en weelderige [[1600 – 1750: Barok\|<u>Barok</u>]] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Rococo <u>Rococo</u>], maar ook archeologische opgravingen en studies vanuit die periode (zoals [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pompe%C3%AF <u>Pompeï</u>]) werkten als katalysator. Er kwam ook weer aandacht voor de boeken van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Andrea_Palladio <u>Palladio</u>]([https://nl.wikipedia.org/wiki/Palladianisme <u>Palladianisme</u>]) , de boeken werden bestudeerd en men gebruikte het als voorbeeld. In tegendeel tot de [[1525 – 1630: Renaissance\|<u>Renaissance</u>]] en [[1600 – 1750: Barok\|<u>Barok</u>]] werden klassieke voorbeelden niet ter interpretatie overgelaten, maar werden deze in het neoclassicisme vrijwel letterlijk geïmiteerd, zoals de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arc_de_Triomphe_(Parijs) <u>Arc de Triomphe</u>]. Onder het bewind van Napoleon wordt Parijs uitgerust met [https://nl.wikipedia.org/wiki/Triomfboog <u>triomfbogen</u>], zegezuilen en tempelachtige bouwwerken. Het neoclassicisme had ook zijn invloed op stadsaanleg; een stelsel van assen met monumentale pleinen en straten net zoals tijdens de Barok.

			=== Stijlontwikkelingen ===
			Het neoclassicisme heeft een verscheidenheid aan fases gekend, die elk weer hun eigen karakteristieke stijlkenmerken hebben. De periode van 1770 – 1800 wordt ook wel Lodewijk XVI-stijl genoemd, deze stijl heeft strakkere vormen, klassieke elementen, guirlandes, gebeeldhouwde hoofden, etc. 1800 – 1820 staat ook bekend als de Empirestijl, met Franse invloeden van onder meer Napoleon. 1815 – 1850 ontstaat er in Nederland een eigen neoclassicistische stijl, de Waterstaatsstijl; een sobere variant waarin vooral kerken werden gebouwd, ontworpen door ingenieurs van Rijkswaterstaat. In de latere fases van het neoclassicisme zien we 4 stijlontwikkelingen tegelijk gebeuren; neogrec, pre-eclecticisme, gereduceerd neoclassicisme en weelderige neoclassicisme. Tijdens neogrec worden de classicistische elementen steeds meer zichtbaar, de referentie van de klassieke Griekse bouwkunst wordt in deze stijl herkenbaar. Aan de andere kant werd de stijl ook meer divers, zo werden stijlonderdelen gecombineerd en dit leidde uiteindelijk tot het eclecticisme. Ook de opkomst van de Beaux-Arts maakte neoclassicistische bouwwerken wat weelderiger, en heeft soms het bombastische van Barok door bijvoorbeeld gekleurd marmer, mozaïeken en reliëfs. Contrasterend met deze stijlen was er ook een eenvoudigere variant van het neoclassicisme, die vooral bij veel nieuwe spoorwegstations werden gebouwd. In de 20ste eeuw is het gebruik van klassieke elementen van de tafel geveegd. Het modernisme bewoog zich richting een sober functionalisme. Het was niet tot de jaren 60 totdat er door het Postmodernisme weer Classicistische elementen werden geïntegreerd in bouwkunst.

	== Nederland: verspreiding en kenmerken ==		== Nederland: verspreiding en kenmerken ==

	In Nederland werden door de slechte economische omstandigheden weinig bouwwerken gebouwd in neoclassicistische stijl, in verhouding met andere landen. Echter kunnen zowel in Nederland als in België de meeste kerken uit de eerste helft van de 19e eeuw (in Nederland meestal aangeduid als ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Waterstaatskerk <u>waterstaatskerken</u>],'' zie ook deze [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_Waterstaatskerken <u>lijst</u>]) tot de neoclassicistische architectuur gerekend worden. Een van zulke kerken is de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Mozes_en_A%C3%A4ronkerk <u>Mozes en Aäronkerk</u>] uit 1837 in Amsterdam, dit is een van de wat nieuwere gebouwen. Er zijn ook neoclassicistische gebouwen gesloopt, zoals de Beurs van Zocher op de Dam in Amsterdam (gesloopt in 1900). Het komt ook voor dat bepaalde delen van gebouwen neoclassicistisch zijn uitgevoerd, zoals de later gebouwde zijvleugels van Paleis Soestdijk. Er zijn ook zuivere voorbeelden van de stijl, zie [[1800 – 1915: Neostijlen#Voorbeelden van neoclassicistische architectuur in Nederland\|voorbeelden van neoclassicistische architectuur in Nederland]]. Een mooi voorbeeld van neogrec is de Winkel van Sinkel in Utrecht, waar aan de voorkant opvallende dragende zuilen in de vorm van een vrouw te zien zijn (ook wel [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kariatide <u>kariatiden</u>] genoemd). Het Stadhuis van Groningen en het gebouw Felix Meritis in Amsterdam, beide ontworpen door Jacob Otten Husly, zijn zeldzame voorbeelden van vroeg neoclassicisme in Nederland.		In Nederland werden door de slechte economische omstandigheden weinig bouwwerken gebouwd in neoclassicistische stijl, in verhouding met andere landen. Echter kunnen zowel in Nederland als in België de meeste kerken uit de eerste helft van de 19e eeuw (in Nederland meestal aangeduid als ''[https://nl.wikipedia.org/wiki/Waterstaatskerk <u>waterstaatskerken</u>],'' zie ook deze [https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_Waterstaatskerken <u>lijst</u>]) tot de neoclassicistische architectuur gerekend worden. Een van zulke kerken is de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Mozes_en_A%C3%A4ronkerk <u>Mozes en Aäronkerk</u>] uit 1837 in Amsterdam, dit is een van de wat nieuwere gebouwen. Er zijn ook neoclassicistische gebouwen gesloopt, zoals de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Beurs_van_Zocher <u>Beurs van Zocher</u>] op de Dam in Amsterdam (gesloopt in 1900). Het komt ook voor dat bepaalde delen van gebouwen neoclassicistisch zijn uitgevoerd, zoals de later gebouwde zijvleugels van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Paleis_Soestdijk <u>Paleis Soestdijk</u>]. Er zijn ook zuivere voorbeelden van de stijl, zie <u>[[1800 – 1915: Neostijlen#Voorbeelden van neoclassicistische architectuur in Nederland\|voorbeelden van neoclassicistische architectuur in Nederland]].</u> Een mooi voorbeeld van neogrec is de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Winkel_van_Sinkel_(Utrecht) <u>Winkel van Sinkel</u>] in Utrecht, waar aan de voorkant opvallende dragende zuilen in de vorm van een vrouw te zien zijn (ook wel [https://nl.wikipedia.org/wiki/Kariatide <u>kariatiden</u>] genoemd). Het Stadhuis van Groningen en het gebouw Felix Meritis in Amsterdam, beide ontworpen door Jacob Otten Husly, zijn zeldzame voorbeelden van vroeg neoclassicisme in Nederland.

			Het Neo-Classicisme kent een aantal andere benamingen:

			- Vanaf ca. 1770 tot ca. 1800 wordt wel de '''''Lodewijk XVI stijl''''' (Louis Seize) genoemd: strakkere vormen, klassieke elementen zoals bij kenmerken genoemd maar ook met guirlandes, gebeeldhouwde hoofden e.d. als verfraaiing.

			- Vanaf ca. 1720 tot ca. 1840 is in Engeland de term '''''Georgian Style''''' gebruikelijk.

			- Vanaf ca. 1800 tot ca. 1820 wordt deze stijl de '''''Empirestijl''''' genoemd, door de Franse invloed van onder meer Lodewijk Napoleon.

			- Vanaf ca. 1815 tot ca. 1850 is er de '''''Waterstaatsstijl''''', een sobere neoclassicistische stijl waarin vooral kerken werden gebouwd, ontworpen door ingenieurs van Rijkswaterstaat.

			- De zogenoemde '''''Neo-Grec''''' is de laatste fase van het Neo-Classicisme (ca. 1830-1850) waarin vooral de genoemde classicistische elementen zichtbaar werden, een teruggrijpen op specifiek de Griekse bouwkunst. Neo-Grec is vaak wat speelser dan het Neo-Classicisme. Denk hierbij ook aan de kariatiden van de Winkel van Sinkel in Utrecht van architect Pieter Adams (foto).

			- De '''''neo-Egyptische kunst''''' ontstond na de veldtochten die Napoleon in Egypte hield en de ontdekkingen uit het oude Egypte die daarna werden gedaan. Vooral op belangrijke begraafplaatsen werden sfinx e.d. veelgebruikte symbolen, wellicht omdat de gevonden oude cultuur van Egypte veel met de dood (van de farao's en andere hoogwaardigheidsbekleders) te maken had.

			- Vanaf 1850 is het Neo-Classicisme weer '''diverser''', pluriformer, met stijlonderdelen uit andere bouwstijlen (dit leidde tot het ''Eclecticisme'').

			- In de latere fase werd de bouwstijl ook '''eenvoudiger''' neoclassicistisch zoals bij veel nieuwe spoorwegstations die werden gebouwd (vaak met middenbouw en lagere vleugels), wat wel ''gereduceerd neoclassicisme'' of ''gereduceerd classicisme'' werd genoemd.

			- In de latere fase werd de bouwstijl soms '''juist wat weelderiger''': de '''''Beaux-Arts''''' is een bouwstijl aan het einde van de 19de eeuw en een korte tijd in de 20e eeuw, die gedoceerd werd aan de École des Beaux-Arts in Parijs. De architectuur van de Beaux-Arts is een weelderiger uitvoering van Neo-Classicisme en Neo-Renaissance en heeft soms het bombastische van de Barok, bijvoorbeeld door gekleurd marmer, mozaïeken en reliëfs. Een voorbeeld van de Beaux-Arts is de Opéra van Garnier in Parijs (foto onderaan).

	~~<s>~~In de Zuidelijke Nederlanden waren de laat-18e-eeuwse bouwwerken van Laurent-Benoît Dewez (onder andere het Kasteel van Seneffe) van grote invloed op de ontwikkeling van het neoclassicisme. De Fransman Charles De Wailly bouwde in deze periode het Kasteel van Laken en een theater bij het Kasteel van Seneffe. Ook in het onafhankelijk geworden Koninkrijk België droegen een aantal architecten, waaronder Pierre Bruno Bourla, Tieleman Franciscus Suys en Lodewijk Roelandt, het klassieke idioom een warm hart toe. De stijl is vooral zichtbaar op het Martelarenplein en in het regeringsdistrict van de Belgische hoofdstad. Ook elders getuigen imposante bouwwerken van de populariteit van het neoclassicisme in het jonge koninkrijk, zoals de Gentse Opera, de aula van de universiteit en het Oud Gerechtsgebouw in dezelfde stad, de Bourlaschouwburg in Antwerpen, de Opera van Luik en het Casino van Spa. De Koninklijke Muntschouwburg in Brussel van Joseph Poelaert kan gezien worden als een laat voorbeeld van deze stijl.~~</s>~~		In de Zuidelijke Nederlanden waren de laat-18e-eeuwse bouwwerken van Laurent-Benoît Dewez (onder andere het Kasteel van Seneffe) van grote invloed op de ontwikkeling van het neoclassicisme. De Fransman Charles De Wailly bouwde in deze periode het Kasteel van Laken en een theater bij het Kasteel van Seneffe. Ook in het onafhankelijk geworden Koninkrijk België droegen een aantal architecten, waaronder Pierre Bruno Bourla, Tieleman Franciscus Suys en Lodewijk Roelandt, het klassieke idioom een warm hart toe. De stijl is vooral zichtbaar op het Martelarenplein en in het regeringsdistrict van de Belgische hoofdstad. Ook elders getuigen imposante bouwwerken van de populariteit van het neoclassicisme in het jonge koninkrijk, zoals de Gentse Opera, de aula van de universiteit en het Oud Gerechtsgebouw in dezelfde stad, de Bourlaschouwburg in Antwerpen, de Opera van Luik en het Casino van Spa. De Koninklijke Muntschouwburg in Brussel van Joseph Poelaert kan gezien worden als een laat voorbeeld van deze stijl.

	=== Kenmerken van het neoclassicisme zijn: ===		=== Kenmerken van het neoclassicisme zijn: ===

Lara: /* Ontstaan */

2024-02-16T10:06:47Z

Ontstaan

← Older revision		Revision as of 10:06, 16 February 2024
Line 43:		Line 43:
	== Ontstaan ==		== Ontstaan ==

	Het neoclassicisme ontstond rond 1800 en neemt het [[1630 – 1700: Classicisme\|<u>Classicisme</u>]] als voorbeeld. De heropleving van het Classicisme was een reactie op de rijkelijke en weelderige [[1600 – 1750: Barok\|<u>Barok</u>]] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Rococo <u>Rococo</u>], maar ook archeologische opgravingen en studies vanuit die periode (zoals [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pompe%C3%AF <u>Pompeï</u>]) ~~werkte~~ als katalysator. Er kwam ook weer aandacht voor de boeken van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Andrea_Palladio <u>Palladio</u>]([https://nl.wikipedia.org/wiki/Palladianisme <u>Palladianisme</u>]) , ~~deze~~ werden bestudeerd en men gebruikte het als voorbeeld. In tegendeel tot de [[1525 – 1630: Renaissance\|<u>Renaissance</u>]] en Barok werden klassieke voorbeelden niet ter interpretatie overgelaten, maar werden deze in het neoclassicisme vrijwel letterlijk geïmiteerd, zoals de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arc_de_Triomphe_(Parijs) <u>Arc de Triomphe</u>]. Onder het bewind van Napoleon wordt Parijs uitgerust met [https://nl.wikipedia.org/wiki/Triomfboog <u>triomfbogen</u>], zegezuilen en tempelachtige bouwwerken. Het neoclassicisme had ook zijn invloed op stadsaanleg; een stelsel van assen met monumentale pleinen en straten net zoals tijdens de Barok. De laatste fase van het neoclassicisme wordt ook wel ''neogrec'' genoemd. Hierin wordt voornamelijk teruggegrepen op de klassieke Griekse bouwkunst. In de 20ste eeuw is het gebruik van klassieke elementen van de tafel geveegd. Het modernisme bewoog zich richting een sober functionalisme. Het was niet tot de jaren 60 totdat er door het Postmodernisme weer Classicistische elementen werden geïntegreerd in bouwkunst.		=== Terug naar de idealen uit de klassieke periode ===
			Het neoclassicisme ontstond rond 1800 en neemt het [[1630 – 1700: Classicisme\|<u>Classicisme</u>]] als voorbeeld. De heropleving van het Classicisme was een reactie op de rijkelijke en weelderige [[1600 – 1750: Barok\|<u>Barok</u>]] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Rococo <u>Rococo</u>], maar ook archeologische opgravingen en studies vanuit die periode (zoals [https://nl.wikipedia.org/wiki/Pompe%C3%AF <u>Pompeï</u>]) werkten als katalysator. Er kwam ook weer aandacht voor de boeken van [https://nl.wikipedia.org/wiki/Andrea_Palladio <u>Palladio</u>]([https://nl.wikipedia.org/wiki/Palladianisme <u>Palladianisme</u>]) , de boeken werden bestudeerd en men gebruikte het als voorbeeld. In tegendeel tot de [[1525 – 1630: Renaissance\|<u>Renaissance</u>]] en [[1600 – 1750: Barok\|<u>Barok</u>]] werden klassieke voorbeelden niet ter interpretatie overgelaten, maar werden deze in het neoclassicisme vrijwel letterlijk geïmiteerd, zoals de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Arc_de_Triomphe_(Parijs) <u>Arc de Triomphe</u>]. Onder het bewind van Napoleon wordt Parijs uitgerust met [https://nl.wikipedia.org/wiki/Triomfboog <u>triomfbogen</u>], zegezuilen en tempelachtige bouwwerken. Het neoclassicisme had ook zijn invloed op stadsaanleg; een stelsel van assen met monumentale pleinen en straten net zoals tijdens de Barok. De laatste fase van het neoclassicisme wordt ook wel ''neogrec'' genoemd. Hierin wordt voornamelijk teruggegrepen op de klassieke Griekse bouwkunst. In de 20ste eeuw is het gebruik van klassieke elementen van de tafel geveegd. Het modernisme bewoog zich richting een sober functionalisme. Het was niet tot de jaren 60 totdat er door het Postmodernisme weer Classicistische elementen werden geïntegreerd in bouwkunst.

	== Nederland: verspreiding en kenmerken ==		== Nederland: verspreiding en kenmerken ==
Line 154:		Line 155:
	* Gotische constructie-principes bleven nog onbekend terrein, derhalve werden constructies nog neoclassicistisch uitgevoerd;		* Gotische constructie-principes bleven nog onbekend terrein, derhalve werden constructies nog neoclassicistisch uitgevoerd;
	* Imitatiegewelven van stro en stucwerk (''<nowiki/>'stukadoorsgotiek''');		* Imitatiegewelven van stro en stucwerk (''<nowiki/>'stukadoorsgotiek''');
	* Verwerking van Engelse, romantische, decoratieve, invloeden;		* Verwerking van Engelse, romantische, decoratieve, invloeden.

	=== 1850 – 1880: Latere neogotiek ('rationele' of 'echte' neogotiek) ===		=== 1850 – 1880: Latere neogotiek ('rationele' of 'echte' neogotiek) ===
Line 246:		Line 247:
	== Trefwoorden ==		== Trefwoorden ==

	Bronnen:		<s>Bronnen:</s>

	# [https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199601_01/_ons003199601_01_0159.php Ondergang en wederopstanding van de neogotiek in Nederland, Ons Erfdeel. Jaargang 39 - DBNL]		# [https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199601_01/_ons003199601_01_0159.php <s>Ondergang en wederopstanding van de neogotiek in Nederland, Ons Erfdeel. Jaargang 39 - DBNL</s>]
	# [https://www.joostdevree.nl/shtmls/neogotiek.shtml neogotiek, neo-gotiek (joostdevree.nl)]		# [https://www.joostdevree.nl/shtmls/neogotiek.shtml <s>neogotiek, neo-gotiek (joostdevree.nl)</s>]
	# [https://nl.wikisource.org/wiki/Delftsche_Courant/Jaargang_66/Nummer_7/Eere-doctoraten_der_Technische_Hoogeschool Delftsche Courant/Jaargang 66/Nummer 7/Eere-doctoraten der Technische Hoogeschool - Wikisource]		# [https://nl.wikisource.org/wiki/Delftsche_Courant/Jaargang_66/Nummer_7/Eere-doctoraten_der_Technische_Hoogeschool <s>Delftsche Courant/Jaargang 66/Nummer 7/Eere-doctoraten der Technische Hoogeschool - Wikisource</s>]
	# [https://erfgoedbekeken.nl/bouwstijlen-nederland/neostijlen/ Neostijlen (1800 - 1915) - Erfgoed Bekeken]		# [https://erfgoedbekeken.nl/bouwstijlen-nederland/neostijlen/ <s>Neostijlen (1800 - 1915) - Erfgoed Bekeken</s>]
	# [https://kunst-19e-eeuw.blogspot.com/p/bouwkunst-in-de-19de-eeuw.html kunst in de negentiende eeuw: bouwkunst in de 19de eeuw (kunst-19e-eeuw.blogspot.com)<br />]		# [https://kunst-19e-eeuw.blogspot.com/p/bouwkunst-in-de-19de-eeuw.html <s>kunst in de negentiende eeuw: bouwkunst in de 19de eeuw (kunst-19e-eeuw.blogspot.com)</s><br />]

Lara: /* Trefwoorden */

2024-02-15T15:14:49Z

Trefwoorden

← Older revision		Revision as of 15:14, 15 February 2024
Line 246:		Line 246:
	== Trefwoorden ==		== Trefwoorden ==

			Bronnen:

			# [https://www.dbnl.org/tekst/_ons003199601_01/_ons003199601_01_0159.php Ondergang en wederopstanding van de neogotiek in Nederland, Ons Erfdeel. Jaargang 39 - DBNL]
			# [https://www.joostdevree.nl/shtmls/neogotiek.shtml neogotiek, neo-gotiek (joostdevree.nl)]
			# [https://nl.wikisource.org/wiki/Delftsche_Courant/Jaargang_66/Nummer_7/Eere-doctoraten_der_Technische_Hoogeschool Delftsche Courant/Jaargang 66/Nummer 7/Eere-doctoraten der Technische Hoogeschool - Wikisource]
			# [https://erfgoedbekeken.nl/bouwstijlen-nederland/neostijlen/ Neostijlen (1800 - 1915) - Erfgoed Bekeken]
			# [https://kunst-19e-eeuw.blogspot.com/p/bouwkunst-in-de-19de-eeuw.html kunst in de negentiende eeuw: bouwkunst in de 19de eeuw (kunst-19e-eeuw.blogspot.com)<br />]

Lara: /* Neorenaissance (1870-1915) */

2024-02-15T15:12:05Z

Neorenaissance (1870-1915)

← Older revision		Revision as of 15:12, 15 February 2024
Line 263:		Line 263:

	= Neorenaissance (1870-1915) =		= Neorenaissance (1870-1915) =
			INTRO OVERVIEW PHOTO

	== Ontstaan ==		== Ontstaan ==
Line 338:		Line 339:

	= Neobarok =		= Neobarok =
			INTRO OVERVIEW PHOTO

	== Ontstaan ==		== Ontstaan ==